Миф: ахсааннар «тахсыах тустаахтар»
«Уон сэттэ 150 эргитиигэ тахса илик. Тахсар кэмэ кэллэ.» Кэлбэтэ.
Өр кэмҥэ тахсыбатах ахсаан аныгыскы эргитиигэ атын ханнык баҕарар ахсаан курдук тахсар кыахтаах: 1/37. Ол ахсаан «тахсар кэмэ кэллэ» диэн итэҕэл — түмүк таблонун кытта оонньооччу сыыһа санаата.
Этии
Казинолар бүтэһик 20-тэн 500-гэ диэри түмүгү көрдөрөллөр уонна үксүгэр өр тахсыбатах «тымныы» ахсааннары бэлиэтииллэр. Оонньооччулар таблону көрөллөр, 17 150 эргитии тахсыбатаҕын билэллэр уонна тахсар кэмэ кэлбит буолуохтаах диэн онно туруораллар. Санаалара маннык: уһун кэмҥэ хас биирдии ахсаан 1/37 түгэҥҥэ тахсар, онон хаалбыт ахсаан ситиэхтээх.
Тоҕо сыыһай
Эргитиилэр бэйэ-бэйэлэриттэн тутулуга суохтар. МээчиктэрилМээчикСуолунан ротору утары ыытыллар кыра мээчик. Билиҥҥи мээчиктэр ivorine эбэтэр тефлон, 18–21 мм.Толору ааҕыҥ → 17 тахсыбатаҕын билбэт, оттон ячейкатэрилЯчейкаРоторга нүөмэрдэммит 37 ячейкаттан биирдэстэрэ. Эмиэ: хаһыл, чаашка.Толору ааҕыҥ → урукку кээмэйин курдук. Уһун кэмҥэ өлүү көннөрүллэн буолбакка, элбэх эргитии иһигэр симэлийэн тэҥнэһэр: өссө 10 000 эргитии кэннэ 150 эргитиилээх быыс кыра төгүрүтүү алҕаһа буолар, 17 элбэхтик тахсыбытыттан буолбакка, выборка улааппытыттан. Улахан ахсааннар сокуоннараматематикаУлахан ахсааннар сокуоннараТутулуга суох түмүктэр орто суолталара холонуу ахсаана элбээн иһэн күүтүллэр суолтаҕа чугаһыыр.Толору ааҕыҥ → ханнык да ахсаан ситиэхтээх диэн ирдээбэт; ааспыт хамсааһыннар уопсай ахсааҥҥа тэҥнээтэххэ кыччыылларын эрэ ирдиир.
Тоҕо сөп курдук сананарый
Тоҕо диэтэххэ олох атын өттүлэригэр суох буолуу кэлиини сабаҕалыыр: сүүрбэ мүнүүтэ кэлбэтэх автобус аныгыскы биэс мүнүүтэҕэ кэлэр кыаҕа улахан. Ол автобустар расписаниенан сылдьалларын иһин. Рулеткаҕа расписание суох; кыахматематикаКыах (вероятность)Түмүк тахсар кыаҕа, 0-тан 1-гэ диэри эбэтэр 0%-тан 100%-ҥа диэри. Биир ахсаан: 1/37 = 2,70%.Толору ааҕыҥ → баар, оттон кыах — норма буолбатах. Бу сананыы аан дойду үгүс өттүгэр сөп, көлүөһэҕэ сыыһа.
Тургутуу
Түмүк таблоларыттан сүүс «тымныы» ахсааны суруйуҥ уонна хас биирдиитигэр аныгыскы 37 эргитиигэ туруоруҥ. Түбэһии таһыма эргитии аайы 1/37 буолуо, түбэспиччэ талыллыбыт ханнык баҕарар ахсаан курдук, шум иһинэн. Түмүк таблото — ааспыт кэм ойуулааһына. Чиэһинэй көлүөһэҕэ кини туох да сабаҕалыыр суолтата суох, оттон кэлтэгэй көлүөһэҕэлабораторияКэлтэгэй көлүөһэФизическэй итэҕэстэрин иһин сорох ячейкалара 1/37-тэн ордук тахсар көлүөһэ. Сэдэх, тыһыынчанан суруллубут эргитиилэринэн эрэ булуллар.Толору ааҕыҥ → (ону билэргэ тыһыынчанан эргитии наада) тымныылар буолбакка, итии ахсааннармифИтии ахсаанКэлиҥҥи кэмҥэ күүтүллүбүтүнээҕэр элбэхтик тахсыбыт ахсаан. Чиэһинэй көлүөһэҕэ туох да сабаҕалаабат.Толору ааҕыҥ → туруорарга сөптөөх буолуо этилэр.
Утары миф
«Уон сэттэ итии, онно туруоруҥ» — ол сыыһа, бэлиэтэ эрэ уларыйбыт. Икки итэҕэл күүтүллэр суолталараматематикаКүүтүллэр суолтаУһун кэмҥэ биир ставкаҕа орто түмүк. Хас биирдии стандартнай европейскай ставкаҕа ставкаттан −1/37.Толору ааҕыҥ → хараххытын симэн тарбаххытынан ыйыыга тэҥ: ставка −2,70%-а. Демо-оонньууга историяны көрүҥ уонна тымныы ахсаанмифТымныы ахсаанЭлбэх эргитии устата тахсыбатах ахсаан. Чиэһинэй көлүөһэҕэ кэлэр эргитиилэр тустарынан туох да информацияны биэрбэт.Толору ааҕыҥ → аныгыскы 37 эргитиигэ төһө элбэхтик тахсарын ааҕыҥ; хоруйа 63,7% кэриҥэ, атын ханнык баҕарар ахсаан курдук.
Ыйытыылар
Оонньооччулар көрдөһөллөрүн иһин көрдөрөр. Таблото сөптөөх уонна туһата суох.
(36/37)⁵⁰⁰ ≈ 0,0001%: сэдэх, ол да буоллар аныгыскы эргитиигэ 1/37. Биир көлүөһэҕэ мэлдьи буолар буоллаҕына, ол кэлтэгэйдээһин боппуруоһа, оччоҕо ол ахсаантан тэйиэххэ наада.
Суох.
Күлүү түгэнэ
Кыах — норма буолбатах.
Источниктар
- Feller, W. An Introduction to Probability Theory and Its Applications, Vol. 1.
- Ethier, S. N. The Doctrine of Chances: Probabilistic Aspects of Gambling.